Kimlik doğrulama nedir?
Kimlik doğrulama (authentication), bir kişinin ya da uygulamanın öne sürdüğü kimliğin güvenilir bir kayıtla eşleştirilerek kanıtlanması sürecidir. Yetkilendirme (authorization) ise doğrulanmış bir kimliğin hangi kaynaklara erişebileceğini ve hangi işlemleri yapabileceğini belirleyen izin kontrolüdür. AWS IAM dokümantasyonu bu ayrımı açıkça yapar: önce oturum bilgileri bir principal ile eşleştirilir, ardından her hizmet isteğinde izin kuralları değerlendirilir. Sohbet ekranında görünen bir ad tek başına kimlik kanıtı sayılmaz.
Girişten erişime giden iki ayrı karar
Kullanıcı oturum bilgilerini girdiğinde sistem bu bilgileri kayıtlı bir kimlikle eşleştirir. Bu adım yalnızca kişinin kim olduğunu belirler. Hangi hizmete girebileceği ayrıca sorgulanır. Dokümanda belirtildiği gibi, konsola girmek tek başına bir hizmete erişim anlamına gelmez. Hizmet seçildiğinde istek o hizmete gönderilir ve izin politikaları değerlendirilir. Bu nedenle giriş başarılı olsa bile işlem reddedilebilir.
Yetki değişikliklerinin yayılma gecikmesi
Kullanıcı, grup, rol veya politika oluşturma ve güncelleme işlemleri başarılı döndüğünde değişiklik hemen her yerde görünmeyebilir. IAM veriyi birden çok sunucuya çoğalttığı için yayılım zaman alabilir. Doküman bu tür değişiklikleri kritik ve yüksek erişilebilirlik gerektiren kod yollarına koymamayı, ayrı bir kurulum rutininde çalıştırmayı ve üretim akışları bağımlı olmadan önce yayılımı doğrulamayı önerir. B2B ekiplerinde bu gecikme yeni çalışanların ilk gününde sorun yaratabilir.
Temsili işletme örneği
Bir yazılım şirketinin satış ekibinde yeni başlayan temsili bir çalışan, müşteri verilerini gösteren panele giriş yapar. Kimlik doğrulama adımında şifresi ve ikinci doğrulama kodu kontrol edilir, sistem kişiyi kayıtlı kullanıcı olarak kabul eder. Ancak fatura modülünü açtığında yetkilendirme kontrolü devreye girer. Satış rolünde fatura görüntüleme izni tanımlı değilse işlem reddedilir. Ekip lideri rolü güncelledikten sonra çalışan birkaç dakika bekler ve yayılım tamamlanınca erişim açılır. Giriş başarısı ile erişim izni iki ayrı karardır.
Doğrulama ile yetkilendirme farkı
| Kimlik doğrulama | Yetkilendirme |
|---|---|
| Soru: Bu kişi kim? | Soru: Bu kişi neye erişebilir? |
| Örnek: Şifre ve ikinci doğrulama kodu | Örnek: Fatura modülü izni |
| Sonuç: Kimliğin kanıtlanması | Sonuç: Belirli işlemin izinli olup olmadığı |
Sık karıştırılan nokta
Yaygın yanlış düşünce, sisteme giriş yapabilen herkesin her veriye erişebileceğidir. Oysa giriş yalnızca kimliği kanıtlar, her hizmet ve işlem için ayrıca izin değerlendirilir. Ayrıca sohbet botunda görünen bir ad, müşteri numarası veya e-posta adresi kimlik kanıtı sayılmamalıdır. Bu bilgiler yalnızca doğrulama yöntemiyle birlikte ve kapsamı belli bir işlemde kullanılmalıdır.
Uygulamada dikkat edilecekler
- Hesap sahipliği için en yetkili kişiye ayrı bir yönetici hesabı tanımlayın ve bu hesabın hangi işlerde kullanılacağını yazılı olarak belirleyin.
- Her rol için yalnızca görevin gerektirdiği izinleri tanımlayın. Satış, destek ve finans ekiplerinin izinlerini ayrı kayıtlarda tutun.
- Yeni yetki verdikten sonra entegrasyonu hemen üretimde çalıştırmak yerine test ortamında erişimi doğrulayın, ardından üretime bağlayın.
- Sohbet veya form üzerinden alınan kimlik bilgilerini yalnızca doğrulama akışından geçtikten sonra kullanın ve ham hâliyle kayıtlarda saklamayın.
Sık sorulan sorular
Kullanıcı giriş yaptıysa tüm hizmetlere erişebilir mi?
Hayır. Giriş yalnızca kimliği doğrular. Her hizmet isteğinde kişinin izin tanımlarına bakılır, bu nedenle giriş başarılı olsa bile belirli bir işlem reddedilebilir. Erişim kapsamını rol ve politikalar belirler.
Yeni verilen bir yetki neden hemen çalışmayabilir?
Kullanıcı, grup, rol ve politika değişiklikleri birden çok sunucuya yayıldığı için zaman alabilir. Doküman, değişikliğin yayıldığı doğrulanmadan üretim akışlarının bu değişikliğe bağımlı olmamasını önerir.
Teknik kaynak
AWS · Kimlik ve erişim yönetimi
Teknik tanım için birincil kaynağa başvurulmuştur. İşletme senaryosu açıklama amacıyla hazırlanmış temsili bir örnektir.
İlgili kavramlar
Kavramdan uygulamaya
İşletmenize uyarlamak için ilgili rehberleri inceleyin.
Chatbot Entegrasyonunda Bilgi Okuma ve İşlem YetkisiCanlı Fiyat Bilgisi İle Sabit Fiyat Metnini AyırmakTüm blog rehberleri